به راستی حقیقت خواب چیست؟
ساعت ۱٠:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۳۱  کلمات کلیدی: خواب ، مرگ ، ارتباط ، قرآن

به راستی حقیقت خواب چیست؟

 

خستگی و خواب آلودگی
منبع: سایت تبیان نویسنده: زهرا رضائیان

 


خواب، مرگ ضعیف و کوچک است و مرگ، خواب شدید و بزرگ و در هر دو مرحله، روح و نفس انسان از نشئه ای به نشئه دیگر انتقال می یابد؛ با این تفاوت که در حین خواب، انسان اغلب توجه ندارد و هنگامی که بیدار می شود، نمی داند که در حقیقت از سفری بازگشته است؛ بر خلاف حالت مرگ که همه چیز بر او روشن است.


 شاید ذهنت درگیر این سؤال ها شده باشد که حقیقت خواب چیست و چه مى شود که انسان به خواب مى رود؟ دانشمندان در این باره، بحث هاى فراوانى دارند: بعضى آن را نتیجه انتقال قسمت عمده خون از مغز به سایر قسمت هاى بدن مى دانند که به این ترتیب براى آن عامل فیزیکى قائلند. بعضى دیگر نیز عقیده دارند که فعالیت هاى زیاد جسمانى، سبب جمع شدن مواد سمّى مخصوصى در بدن مى شود و این امر بر سیستم سلسله اعصاب اثر مى گذارد و حالت خواب به انسان دست مى دهد. این حال ادامه دارد تا این سموم تجزیه و جذب بدن می گردد و به این ترتیب، براى آن عامل شیمیایی قائل شده اند. جمعى دیگر یک نوع عامل عصبى براى خواب قائلند و معتقدند دستگاه فعال عصبى مخصوصى که در درون مغز انسان است و مبدأ حرکات مستمر اعضا مى باشد، بر اثر خستگى زیاد از کار مى افتد و خاموش مى شود.1

اما حقیقت این است که هیچ یک از این نظرات نتوانسته است به مسئله خواب پاسخ قانع کننده اى بدهد؛ هر چند تأثیر این عوامل را به طور اجمال نمى توان انکار کرد .

در حقیقت چیزى که سبب شده دانشمندان امروز از بیان تفسیر روشنى براى مسئله خواب عاجز بمانند، همان تفکر مادى آن هاست. آن ها مى خواهند بدون قبول اصالت و استقلال روح این مسئله را تفسیر کنند، در حالى که خواب قبل از آنکه یک پدیده جسمانى باشد، یک پدیده روحانى است که بدون شناخت صحیح روح، تفسیر آن غیر ممکن است: «اللَّهُ یَتَوَفى الأَنفُس حِینَ مَوْتِهَا وَ الَّتى لَمْ تَمُت فى مَنَامِهَا فَیُمْسِک الَّتى قَضى عَلَیهَا الْمَوْت وَ یُرْسِلُ الأُخْرَى إِلى أَجَل مُّسمًّى إِنَّ فى ذَلِک لاَیَت لِّقَوْم یَتَفَکَّرُونَ ؛ خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مى کند و ارواحى را که نمرده اند نیز به هنگام خواب مى گیرد، سپس ارواح کسانى را که فرمان مرگ آن ها را صادر کرده نگه می دارد و ارواح دیگرى را ( که باید زنده بمانند ) باز مى گرداند تا سرآمد معینى؛ در این امر نشانه هاى روشنى است براى کسانى که تفکر مى کنند».2

خداوند در این آیه شریفه، دقیق ترین تفسیر را براى مسئله خواب بیان کرده است؛ زیرا خواب را نوعی قبض روح و جدایى روح از جسم بیان کرده است، اما نه جدایى کامل؛ یعنی وقتی به فرمان خدا پرتو روح از بدن برچیده مى شود و جز شعاع کم رنگى از آن بر این جسم نمى تابد، دستگاه درک و شعور از کار مى افتد و انسان از حس و حرکت باز مى ماند؛ هر چند قسمتى از فعالیت هایى که براى ادامه حیات او ضرورت دارد، مانند ضربان قلب و گردش خون و فعالیت دستگاه تنفس و تغذیه ادامه مى یابد.

 

عجز تفسیرهای مادی از بیان چرایی خواب ها

تفسیرهاى مادى از بیان و توجیه این گونه خواب ها عاجزند، در حالى که تفسیرهاى روحى به خوبى مى توانند این مطلب را روشن سازند؛ زیرا روح انسان به هنگام جدایى از تن و ارتباط با عالم ارواح، حقایق بیشترى را مربوط به گذشته و آینده درک مى کند و همین است که اساس رؤیاهاى صادقه را تشکیل مى دهد. با تمام بحث هایى که دانشمندان پیرامون خواب و ویژگی هاى آن کرده اند، باز هم به نظر مى رسد که هنوز همه زوایاى این عالم اسرارآمیز روشن نشده و حقائق پیچیده آن فاش نگردیده است.

خواب

هنوز در میان دانشمندان بحث است که چه فعل و انفعالاتی در بدن آدمی اتفاق می افتد که در یک لحظه ناگهانى بخشى از فعالیت هاى مغز و بدن او تعطیل و تحولى در سرتاسر روح و جسمش ظاهر مى شود؟

بعضى از دانشمندان عامل اصلى خواب را یک عامل فیزیکى مى دانند و معتقدند که انتقال خون از مغز به قسمت هاى دیگر بدن این پدیده را به وجود مى آورد و براى اثبات عقیده خود هم از تختخواب مخصوصى به نام تختخواب ترازویى استفاده کرده اند که انتقال خون را از مغز به سایر اعضا مشخص مى کند.

برخی دیگر از دانشمندان، عامل خواب را عامل شیمیایى مى دانند و معتقدند به هنگام تلاش و کوشش سمومى در بدن پیدا مى شود که بخشى از مغز را از کار مى اندازد؛ در نتیجه انسان به خواب مى رود و هنگامى که این سموم جذب بدن و خنثى شد، انسان بیدار مى شود.

جمع دیگرى از آنان براى خواب یک عامل عصبى قائلند و مى گویند سیستم فعال عصبى ویژه اى در مغز موجود است که حکم گاز اتومبیل را دارد و بر اثر خستگى، خاموش مى شود و به طور موقت از کار مى ایستد، اما پیرامون تمام این نظریه ها سؤالات و نقاط مبهم و تاریکى وجود دارد که هنوز پاسخ آن به روشنى داده نشده و خواب، همچنان چهره اسرارآمیز خود را حفظ کرده است.

 

بیداری بخشی از مغز در هنگام خواب!

از شگفتی هاى عالم خواب که دانشمندان اخیراً از روى آن پرده برداشته اند، این است که به هنگام خواب و از کار افتادن موقت، بخش عظیمى از مغز بعضى از سلول ها که آن را سلول نگهبان باید نامید، همچنان بیدار مى مانند و توصیه هایى را که انسان قبل از خواب در مورد لحظه بیدارى به آنها مى کند، هرگز فراموش نمى کنند تا به هنگام لزوم تمام مغز را بیدار کرده و به حرکت در آورند.

خواب، از پدیده هاى روحى و روح، جهانى است پر از اسرار؛ عجیب نیست که زوایاى این مسئله هنوز روشن نشده باشد، ولى هر چه بیشتر در آن به غور و بررسى مى پردازیم، به عظمت آفریدگار این پدیده آشناتر مى شویم.

ارتباط خواب و مرگ در چیست؟

آنچه از این آیه شریفه به دست می آید اینکه خواب، مرگ ضعیف و کوچک است و مرگ، خواب شدید و بزرگ و در هر دو مرحله، روح و نفس انسان از نشئه ای به نشئه دیگر انتقال می یابد؛ با این تفاوت که در حین خواب، انسان اغلب توجه ندارد و هنگامی که بیدار می شود، نمی داند که در حقیقت از سفری بازگشته است؛ بر خلاف حالت مرگ که همه چیز بر او روشن است.

ماهیت مرگ از نظر قرآن، نیستی و نابودی و تمام شدن نیست؛ بلکه انتقال از نشئه ای به نشئه دیگر است. هر چند از نظر جسمی و ظاهری تعطیل قوای طبیعت است، ولی از نظر روحی و نفسی نوعی گریز و رجوع به باطن و ملکوت است. مسئله خواب نیز مانند مسئله مرگ از نظر علم از مجهولات است. آنچه علم در این زمینه می شناسد، قسمتی از جریانات جسمانی است که در قلمرو بدن صورت می گیرد.3

 

 

پی نوشت  ها:

1. حسینی طهرانی، سید محمد حسین، معاد شناسی، ص 41-40 و 62.

2. زمر: 42.

3. ر.ک: تفسیر نمونه، ج  19، ص 484-482 و ج 16، ص 406-405.


 
 
 
 

Powered by IP2Location.com